SREMSKA MITROVICA / REGION – Jutros, tačno u cik zore, tišinu ispred Kazneno-popravnog zavoda Sremska Mitrovica prekinuo je izlazak čovjeka čije ime već decenijama izaziva drhtavicu u bezbjednosnim krugovima širom Balkana. Darko Elez (42), centralna figura najkompleksnijih kriminalnih procesa u modernoj istoriji Bosne i Hercegovine i Srbije, od danas je slobodan čovjek. Nakon punih petnaest godina iza rešetaka, Elez je napustio zatvorske zidine, ostavljajući iza sebe praznu ćeliju, ali i bezbroj otvorenih pitanja o budućnosti podzemlja.
Put od Pala do vrha regionalnog podzemlja
Kriminalni dosje Darka Eleza nije samo spisak prekršaja; to je hronika jednog vremena i transformacije sitnog šverca u organizovanu mašineriju. Sve je počelo devedesetih godina na Palama. Dok se region oporavljao od ratnih dejstava, mladi Elez je počeo sa švercom akcizne robe. Ipak, ambicije mladog Paljanina brzo su prerasle lokalne okvire. Formirao je grupu koja je, prema tvrdnjama tužilaštva, bila ustrojena po vojnim principima – sa jasnom hijerarhijom, disciplinom i brutalnošću koja do tada nije bila viđena na ovim prostorima.
Ono što je Eleza izdvojilo od ostalih bila je njegova sposobnost povezivanja klanova. Njegove veze su sezale od Sarajeva i Istočnog Sarajeva, preko Beograda, pa sve do Kotora, čineći ga ključnom karikom u logističkom lancu balkanskog podzemlja. Bezbjednosni stručnjaci ističu da on nije bio samo “izvršilac”, već strateg koji je razumio kako funkcionišu granice i gdje su slabe tačke sistema.
Rat kumova i jabuka razdora
Istorija kriminala na Balkanu ne pamti brutalniji sukob od onog između nekadašnjih nerazdvojnih prijatelja i kumova – Darka Eleza i Đorđa Ždralea. Ono što je počelo kao saradnja, pretvorilo se u krvavu sagu koja je godinama sijala strah ulicama Istočnog Sarajeva. Prema zvaničnim, ali i onim “uličnim” verzijama, jabuka razdora bila je bivša misica fotogeničnosti BiH, Slobodanka Tošić. Taj lični sukob prerastao je u otvoreni rat sačekuša, atentata i bombi, u kojem su stradali brojni saradnici obje strane, a građani bili taoci njihovog inata.
Slučaj “Lutka” i spektakularne pljačke
Elez je bio alfa i omega predmeta poznatog kao “Lutka”, koji se i danas smatra najobimnijim procesom protiv organizovanog kriminala u Bosni i Hercegovini. Optužnica ga je teretila za niz najtežih krivičnih djela koja su ostavila javnost u šoku. Najspektakularnija među njima bila je pljačka transporta novca Privredne banke Sarajevo 2006. godine. U akciji koja je podsjećala na holivudske filmove, ukradeno je 2,2 miliona eura, a novac nikada nije u potpunosti pronađen.
Pored pljački, predmet “Lutka” je obuhvatio i niz nerazjašnjenih ubistava i pokušaja likvidacija. Preokret se dogodio 2021. godine, kada je Elez, nakon izručenja iz Srbije, odlučio da sklopi sporazum o priznanju krivice sa Tužilaštvom BiH. Pristanak na kaznu od 15 godina i saradnja sa istražnim organima bili su šok za podzemlje, jer je Elez važio za čovjeka koji nikada ne “pjeva”. Taj potez mu je omogućio da kaznu izdržava u Srbiji, ali mu je i nacrtao metu na leđima kod bivših saradnika.
Veza sa Belivukom i “Kavčanima”
Posljednjih godina, operativni podaci stranih i domaćih službi povezivali su Eleza sa najopasnijim klanovima današnjice. Vjeruje se da je on bio veza između “Kavačkog klana” Radoja Zvicera i beogradske ispostave na čelu sa Veljkom Belivukom. Planiranje strateškog preuzimanja tržišta droge i eliminacija konkurencije bili su primarni ciljevi ovog saveza. Upravo se Elezovo hapšenje u Batajnici krajem 2020. godine smatra ključnim momentom koji je “otvorio” istragu protiv Belivukove grupe i doveo do otkrivanja užasa u Ritopeku.
Šta donosi sloboda?
Danas, dok Darko Elez ponovo udiše slobodan zrak, bezbjednosne službe regiona su u stanju “crvenog” alarma. Čovjek koji “previše zna” ponovo je na slobodi, a pitanje je da li će se povući u miran život ili će njegovo prisustvo ponovo promiješati karte u balkanskom podzemlju. S obzirom na to da su mnogi njegovi nekadašnji neprijatelji i dalje aktivni, ali i da je krug njegovih saveznika pretrpio velike udarce, mir na ulicama je trenutno na veoma staklenim nogama.
Sektor 387 nastavit će pratiti razvoj situacije i izvještavati o svim kretanjima koja bi mogla uticati na bezbjednosnu situaciju u zemlji. Jedno je sigurno – povratak Darka Eleza označava početak novog poglavlja u crnoj hronici Balkana.
— UDARNA ANALIZA: SEKTOR 387 —
